راه جلوگیری از هوای نفس؟! - آیت الله العظمی شمس الدین نجفی مدظله

راه جلوگیری از هوای نفس؟!

وسیله علاج هوای نفس همانا فقط تقویت چیزی است که ضعفش باعث پیدایش و پدیداری آن شده است ،و او عبارت از«ایمان وعقل و علم» می باشد ،چنانچه در پیش گفته شد، ضعف این سه عامل خیر و صلاح ، هوای نفس را به وجود می آورد ، پس جلوگیری از او نیز بر تقویت اینها بستگی دارد.

ضرورت و لزوم جلوگیری از هوای نفس،بحکم خرد که آن را یگانه مایۀ بدبختی میداند واضح و روشن است.

آیات قرآن نیز در چند مورد جلوگیری از آن را تحسین کرده و فائده اش را یاد آوری می کند چنانکه بر متابعت و پیروی از آن توبیخ و سرزنش فرموده و سر انجام وخیم و سوء عاقبتش پیش بینی می نماید.

در آیۀ (7 تا 10) از سورۀ شمس می فرماید: و نفس و ما سویها،فالهمها فجورها و تقویها ، قد افلح من زکیها،و قد خاب من دسیها یعنی”و قسم به نفس انسانی وآن خدائی که او را کامل و موزون آفریده و سپس نیک و بدش را به او الهام کرده(یعنی به او اعلام نموده که فجور و معصیت و انواع شرور قبیح است و نیز طاعات و تقوی و اصناف کار خیر،حسن ونیک است،و به او راه هوس بازی و خویشتن داری را خواطر نشان ساخت) همانا رستگار شد کسی که آن نفس را تذکیه و پاکیزه کرد و خود را از پلیدها و کارهای زشت بر کنار نمود و آن را با علم و عمل پرورش داد ، و همانا بی بهره و محروم ماند آنکس که تباه کرد آن نفس را با معصیت ها و کردارهای پست آلوده گردانید”.

نیز در آیۀ(37 تا 41) از سورۀ نازعات می فرماید:فاما من طغی ، و اثرالحیوة الدنیا ، فان الجحیم هی الماوی ، و اما من خاف مقام ربه و نهی النفس عن الهوی ، فان الجنة هی الماوی یعنی “پس هر که طغیان کرد و از حدود خدا تجاوز نمود و برگزید زندگانی دنیا را پس بدرستیکه جایگاهش دوزخ است و اما هر کس که از مقام و ایستادن در موقف عتاب پروردگارش بیمناک شد، پس بدرستیکه بهشت آرامگاه و ماوای او است”.

همچنین در آیۀ(2و3) از سورۀ نجم ، حضرت رسول اکرم(ص) را بخوشی یاد کرده و با ترک هوای نفس توصیف نموده ، می فرماید: ما ضل صاحبکم و ما غوی ، و ما ینطق عن الهوی ، ان هو الا وحی یوحی یعنی “گمراه نشد مصاحب شما (ای اهل قریش) و از حق عدول نکرد و از اهتداء به ضلالت برنگشت ، و خطا نکرد در آنچه به شما رسانید ، و سخن نگفت از روی هوای نفس و میل طبع خود ، نیست نطق او مگر وحیی که فرود آمده می شود به او از طرف خدا”.

باز هم بشدت گمراهی تا بعین هوای نفس اشاره کرده،در آیۀ(50) از سورۀ قصص میفرماید:و من اضل ممن ابتع هواه بغیر هدی من الله لا یهدی القوم الضالمین یعنی “و کیست گمراه تر از کسی که پیروی کند از هوای نفس خود ، بدون بدون راهنمائی از طرف خدا ؟ بدرستکه خدا راهنمائی نمیکند گروه ستمکاران را “.

طرز علاج هوای نفس

وسیله علاج هوای نفس همانا فقط تقویت چیزی است که ضعفش باعث پیدایش و پدیداری آن شده است ،و او عبارت از«ایمان وعقل و علم» می باشد ،چنانچه در پیش گفته شد، ضعف این سه عامل خیر و صلاح ، هوای نفس را به وجود می آورد ، پس جلوگیری از او نیز بر تقویت اینها بستگی دارد.

افرادی که این سه قوه در آنها کامل و قدرتمند است ، به هیچ وجهی گرفتار هوای نفس نشده و نیستند، اگر ما از گرفتاران آن میباشم ، ناگزیر بحکم خرد و قرآن مجید کتاب مقدس آسمانی ، باید در تحصیل وسیلۀ رهائی از آن بیاندیشیم ، و نیروی الزام و تحریک (یعنی ایمان) را تقویت کنیم، و نیروی سنجش و تشخیص (یعنی خرد) را پرورش دهیم ، و نیروی شناسائی (یعنی دانش و علم) را بمرتبۀ کافی برسانیم ، تا عقل را روشنی دهد و بر استقامت و استواری ایمان بیافزاید.

این مقدار از مطلب جای شک و تردید نیست ، و ما راه نجاتی جز آن نداریم ، لکن چنانچه خوانندگان محترم و افراد هشیاری و علاقه مند به معنویات در هر نقطه جهان متوجه اند، باید دربارۀ چگونگی و راه تقویت هر یک از آن سه خیر و نیروی قابل اهمیت گفتگو کرد.

پانوشت:گفتار شیعه در اصول و فروع -آیت الله العظمی شمس الدین نجفی

شما ممکن است این را هم بپسندید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *